أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

438

قانون ( فارسى )

نسخه : ارزيز سوخته شسته ، سفيداب ارزيز كه با نارنج درست شده و مردار سنگ پروريده از هريك يك جزء . اينها را همه با زردهء تخم‌مرغ و روغن گل بسيار خوب كه از گل كاملا شكفته و رسيده گرفته باشند درهم بسرش و اگر مصلحت ديدى كمى آب تاجريزى و آب كشنيز هم بر آن بچكان . و اگر خواستى بهتر و بهتر باشد كمى از جوش كوره‌ها نيز بر آن بيفزاى . گل اندلسى با زردهء تخم مرغ و روغن گل مرهم شود خوب است . اگر سبب زحير ورم سخت باشد ، علاج ورم سخت را - كه ياد گرفته‌اى - به كار ببر ! داروى آزمون شده و خوب در علاج ورم سخت كه سبب زحير شده باشد ، دارويى است كه تركيبش به قرار زير است : نسخه : مقل ، زعفران ، حنا ، خيرى زرد خشكيده ، سفيداب ارزيز ، پيه گداختهء مرغ ، پيه گداختهء اردك ، مخ داخل استخوان ساق گاو - اگر مخ استخوان ساق گوزن باشد بهتر است - زردهء تخم مرغ ، روغن گل محمدى و روغن خيرى . از همهء اينها كه درهم مىسرشى مرهم ساز و در علاج ورم سخت مايهء زحير استعمال كن ! اگر سبب بيمارى زحير خلط گنديده و متعفن است ، مثلا بلغم متعفن يا خلط مرارى است و متعفن شده و به جاى بيمارى تسرّب كرده است ، علاجش به قرار زير است : اگر مادهء خلط متعفن سبب بيمارى زحير بلغم لزج است ، در علاجش عسل استعمال كن و بهتر از عسل آب زيتون نمك زده است كه مايهء حقنه شود . به وزن چهل و پنج مثقال آب زيتون نمك زده را مايهء حقنه گردان تا مادهء سزاوار بيرون راندن را بيرون بياورد . يا مايهء حقنه افشرهء سلق ، با كمى بنفشه و تربد باشد . بعد از آن وسيلهء شيافهاى ويژهء علاج زحير - كه درد زحير را تسكين مىدهند - درد را تسكين ده ! ممكن است در حالت جمع آمدن مادهء خلط بلغم نياز به استعمال حب منتن ( بدبو ) باشد . اگر سبب بيمارى زحير بقايايى از مادهء اسهال سابق يا بقايايى از قىشده‌ها باشد ، دقت كن ! اگر بقاياى اسهال است كه سبب زحير شده است اسهال را بند آور ؛ و هرگاه اسهال را بند آوردى تحقيق كن اگر بيمى از اسهال دادن بيمار نيست و بيمار تحمل مىكند با سبك‌ترين ماده كه بدان دسترسى دارى بيمار را حقنه كن كه اين بقايا را اسهال دهد . اگر تشخيص دادى كه مادهء باقيمانده صفرائى است ، شياف از بنفشه با كمى نمك يا شياف از عسل خيار چنبر دارويى منعقد شده با كمى بورك و تربد بساز و بيمار بردارد اگر ماده بلغمى است و صفرائى نيست و شيافهاى كذائى را نمىتوانى به كار برى و استفاده از آنها را مصلحت نمىبينى ، داروهايى را استعمال كن كه سست‌كننده ، تخديرآور و مسكن درد باشند . پاشيدنى يا شياف باشد كه داراى خاصيتهاى مذكور است فرقى نمىكند . اگر بيمارى زحير ريشه دوانيد و سخت‌تر شد و هيچ مادهء خونى بيرون نيامد و پياپى برآمدگى